و قصد زنا منطبق است . و معناى آيه اين است كه : نتيجه و يا علت اينكه او برهان رب خود را بديد اين بود كه ما فحشاء و قصد به آن را از او برگردانديم . و يكى از اشارات لطيف كه در اين جمله ، يعنى در جمله * ( « لِنَصْرِفَ عَنْه السُّوءَ وَالْفَحْشاءَ » ) * به كار رفته اين است كه سوء و فحشاء را از يوسف برگردانيده ، نه اينكه او را از فحشاء و قصد به آن برگردانيده باشد ، چون اگر بطور دومى تعبير شده بود دلالت داشت بر اينكه در يوسف اقتضاى ارتكاب آن دو بود ، و او محتاج بود كه ما او را از آن دو برگردانيم ، و اين با شهادت خدا به اينكه يوسف از بندگان مخلص بود منافات دارد . آرى ، بندگان مخلص آنهايند كه خداوند ، خالص براى خود قرارشان داده ، بطورى كه ديگر غير خدا هيچ چيز در آنان سهم ندارد ، و در نتيجه غير خدا را اطاعت نمىكنند ، خواه تسويل شيطان باشد و يا تزيين نفس و يا هر داعى ديگرى غير خدا . و اينكه فرمود : * ( « إِنَّه مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ » ) * در مقام تعليل جمله * ( « كَذلِكَ لِنَصْرِفَ . . . » ) * است ، و معنايش اين مىشود : ما با يوسف اين چنين معامله كرديم به خاطر اينكه او از بندگان مخلص ما بود ، و ما با بندگان مخلص خود چنين معامله مىكنيم . از آيه شريفه ظاهر مىشود كه ديدن برهان خدا ، شان همه بندگان مخلص خداست ، و خداوند سبحان هر سوء و فحشايى را از ايشان برمىگرداند ، و در نتيجه مرتكب هيچ معصيتى نمىشوند ، و به خاطر آن برهانى كه خدايشان به ايشان نشان داده قصد آن را هم نمىكنند ، و آن عبارت است از عصمت الهى . و نيز برمىآيد كه اين برهان يك عامل است كه نتيجه اش علم و يقين است ، اما نه از علمهاى معمول و متعارف . اقوال بعضى از مفسرين عامه و خاصه در تفسير آيه مفسرين عامه و خاصه در تفسير اين آيه اقوال مختلفى دارند كه در ذيل به برخى از آنها اشاره مىشود : 1 - قول بعضى « 1 » از ايشان كه به ابن عباس و مجاهد و قتاده و عكرمه و حسن و ديگران هم نسبت داده‌اند ، اين است كه معناى آيه چنين مىشود : همسر عزيز قصد كرد فاحشه و گناه را ،

--> ( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 14 .